Franko-Belçika Ekolünden Çıkmış En Efsanevi 15 Çizgi Roman Serisi

Eğer olur da, bir gün Çizgi Romanların Dünya Tarihi gibi bir külliyata girişirsek (ki, aslında girişmesek mi?) olayı üç ana dalda ele alsak, sanıyorum ayıp etmiş olmayız. Birincisi, Amerikan çizgi roman sektörü önderliğindeki Anglo-Sakson ekolü. İkincisi Bonelli Comics’in liderliğinde yükselen ve ülkemizde de çok etkili olan İtalyan ekolü. Sonuncusu ise Frankofon ülkeler için tasarlanan, ama dünya çapında tanınırlığa ulaşan Franko-Belçika ekolü.

Bu ekole daha önceden hafiften değinmiştik. Bugün derinlemesine bir bakış atalım dedik. Aşağıdaki 15 çizgi roman, hem dünya çapındaki tanınırlıklarına, hem de bizim gözümüzdeki unutulmazlıkları ve epikliklerine göre sıralandılar. Biraz objektif, biraz sübjektif diyebiliriz yani kendileri için. Buyurun efendim, Franko-Belçika ekolünün, en efsane 15 çizgi roman serisi!

 

15. Adele Blanc-Sec’in Olağanüstü Maceraları

Fransızca adıyla Les Aventures Extraordinaires d’Adele Blanc-Sec, listemizin açılışını yapıyor. Diğer 14 eserin çoğu gibi Casterman’ın yayınladığı Adele Blanc-Sec maceraları, İngilizce’ye de çevrildi, filmi yapılması için düğmeye de basıldı. Bu ilginin sebebini de temeline oturttuğu gizem edebiyatına borçlu. Bu seride baş kahraman Adele 1. Dünya Savaşı sonrası Paris’inde, dönemin atmosferini de arkasına alarak ilginç meselelerin peşinde koşar ve siz de onu heyecanla takip edersiniz.

 

14. Gaston

Spirou dergisinde ünlenen Gaston, Belçika’nın diğer milli kahraman seviyesine ulaşmış çizgi roman karakterleri kadar ünlü olmayabilir. Ama André Franquin’in sakar kahramanı, Avrupa’nın pek çok ülkesinde yüksek bir popülariteye ulaştıysa, bunu yükselişinde kullandığı Spiru ve Fantasio kadar sevilebilir olması sayesinde yaptı. Gaston klasik bir iş, çok sıradışı bir tarafı yok. Gelin görün ki, ulaştığı yüksek kitle, bazen klasiklerin de işe yaradığını kanıtlar nitelikte.

 

13. Mavi Ceketliler

Mavi Ceketliler bizim çevirimiz, aslında Fransızca adıyla Les Tuniques Bleues’in bildiğimiz bir Türkçe çevirisi yok. Fakat The Bluecoats adıyla yapılan İngilizce çevirisi, ulaşılabilir vaziyette ve dili yeterli olan okuyuculara can-ı yürekten tavsiye edebiliyoruz. Amerikan iç savaşında geçen Mavi Ceketliler, başladığında çok basit bir işti. Fakat zaman içerisinde savaş ve askerlik üzerine söyleyeceği ilginç şeyler olan, tam teşekküllü bir hikayeye evrildi. Bulursanız, kaçırmayın.

 

12. Blake ve Mortimer

Tenten dergisi, Belçikalı çizgi roman yaratıcıları için seneler boyunca inanılmaz bir sıçrama tahtası olmuştur. Onu bu şekilde kullanan işlerden biri de Blake ve Mortimer. İngilterede geçen çizgi roman serisi, iki ana karakterinin temsil ettiği türlerin birleşimidir. Karakterlerden biri, Philip Mortimer bir bilim adamıdır. Francis Blake ise MI5’in üyesi olan bir ajan. Yani biraz casusluk, biraz da bilim kurgu vardır hikayelerde; bu birleşim de tadından yenmez.

 

11. Tilki Vezir

Asteriks ve Red Kit’e dair çalışmalarıyla bilinen René Goscinny’nin yarattığı Iznogoud, yazarın külliyatında seneler sonra hatırlanır mı bilmiyoruz. Fakat şimdilik sene 2014 ve biz zamanında Milliyet’in Tilki Vezir adıyla yayınladığı bu seri için gönlümüzde ayrı bir yer taşıyoruz. Bağdat Halifesi Harun El Pussah’ın başveziri olan Iznogoud’un etkisini tam anlamıyla anlamak istiyorsanız, size sadece şunu diyelim: Kendisinin en popüler cümlesi, Fransız diline bir deyim olarak girmiş vaziyette.

10. Uzunkuyruk

Franko-Belçika ekolünü inceleyecekseniz, iki dergiyi aklınızda tutun: Spirou ve Tenten. Bunların çizim tarzları da dergi içlerinde tutarlıdır, o yüzden biraz araştırdıktan sonra, hangi iş Spirou dergisinden, hangi iş Tenten’den anlamanız hiç zor olmayacaktır. Marsupilami, ya da Türkçe’ye çevrilmiş adıyla Uzunkuyruk da Spirou dergisinin ürünlerinden biri. Aslen Spiru ve Fantasio çizgi romanında doğan bu kurgusal şey, 1980’lerin sonunda kendi serisine de kavuşur. Böylelikle Spiru ve Fantasio’nun yanına, bir de Marsupilami eklenir…

 

9. Blueberry

Amerikan çizgi romanlarından uzaklaşalım diyoruz, ama gelin görün ki Amerikan konularından pek uzaklaşamıyoruz. Franko-Belçika ekolünde, çizgi romanlarda milliyetçiliği çok göremezsiniz, ki bu bana sorarsanız biraz gariptir. Kimse tutup da Belçika Adalet Ligi kuruyoruz demez, Kaptan Fransa karakteri yaratmaya niyetlenmez. Onun yerine Blueberry gibi kovboy hikayeleri yazarlar. Ama ne kovboy hikayesi… Tipik kovboylardan fersahlarca ötede, eşsiz ve inanılmaz kıymetli yaparlar yaptılar mı da. Okuyun!

 

8. Şirinler

Hemen kızmayın. Şirinler muhtemelen yukarıdaki yedi eserin toplamından daha popüler, fakat bizim burada sıraladığımız şey Franko-Belçika ekolünden çıkan çizgi romanların multimedya popülaritesi değil. Şirinler’in sadece ve sadece çizgi romanlarını alıyoruz. Çizgi film yaygınlaştıktan sonra Türkçe’ye de çevrilen bu çizgi romanlar, ilk olarak Spirou dergisinde yayınlandılar. Sonrasında da kendi dergileri oldu. Eğer yakın zamanda unutuldular sanıyorsanız, bir daha bakın, zira en son Şirinler sayısı, 2012 senesinde çıktı.

 

7. Incal

Çizgi roman – sinema dünyası arasındaki yakın ilişki sadece Amerika’da olmuyor. Franko-Belçika ekolünde de iki kategorinin yaratıcıları arasında geçişler var. Efsanevi Şili asıllı Fransız yönetmen Alejandro Jodorowsky’nin, “Jodoverse”‘inde geçen Incal’i de bunun bir örneği. Öyle bir bilim kurgu ki, aklınızı başınızdan alır, size hayatı tekrar sorgulatır. Hem Blade Runner, hem de Tenten gibi bir havası vardır. Harikadır.

 

6. Asteriks

E Asteriks tabii ki! Galya’nın yılmaz savunucusu, Oburiks’in biricik dostu, Sezar’ın baş belası. René Goscinny’nin bu başyapıtında mizah dozu, heyecan, serüven ve hiciv, Asteriks ve Oburiks’in ölümsüz dostluğu altında bambaşka bir şekil alıyordu. O köyde herhalde kırk tane isminin sonu “iks” ile biten adam vardı, ama Goscinny hepsini öyle eğlenceli yaratmıştı ki, Tamotomatiks’ten Hopdediks’e, Kakafoniks’ten Dediğimdediks’e kadar her biri hâlâ aklımızda!

5. Thorgal

Tenten dergisinden çıkmış bir diğer efsane de Thorgal’dır şüphesiz. Jean Van Hamme ve Gregorz Rosinski’nin yarattığı Thorgal, on üç dilin yanı sıra Türkçe’ye de çevrilmiş, oyunu yapılmış, ödüllere layık görülmüştür. Fantastik bir alt yapısı vardır, ama bilimkurguya has bazı temalara da göz kırpar. En büyük omurga kemiği ise mitolojidir. Eğer Tanrıların hikayeleriyle ilgiliyseniz, hiç durmayın. dalın Thorgal’a.

 

4. XIII

Spirou dergisinin bize sunduğu belki de en olgun, en karanlık ve en efsane işelrden biri XIII’tür. Pek çoğumuz onu oyunundan ve oyunun popülaritesiyle Türkiye’ye ulaşan çizgi romanından tanıyoruz. Sonrasında filmi de çekildi, dizisi de denendi. Bu kadar çok insanın bu hikayeye ilgi göstermesinin sebebi ise klasik “geçmişini bulmaya çalışan amnezik adam” hikayesini, kusursuz bir şekilde okuyucuya sunablimesiydi. Tarihi itibariyle, Bourne’lara falan ilham kaynağı olduğunu ise zannediyorum söylemeye bile gerek yok.

 

3. Spiru ve Fantasio

Spiru ve Fantasio, zannediyorum ki ülkemizde benim küçükken çizgi romanlarına bakıp “bu kadar iyi bir şey kesinlikle popüler olmalı” yanılgısıyla sandığım kadar yaygın değil. Ama eğer buraya kadar tüm maddeleri okuduysanız, üçüncü sırada ne aradığını çok da sorgulamıyor olmanız gerekiyor. Spiru ve Fantasio, öyle bir öncüllük yaptılar ki, isimlerini taşıyan dergi kendisinden sonra gelen pek çok efsane çizgi romana yol gösterdi. Aynı Tenten gibi. Adları çok sık bilinmez, ama Spiru ve Fantasio’nun bu ekoldeki yeri, Tenten’in hemen altındadır.

 

2. Red Kit

Morris’in yarattığı Red Kit’in efsaneliğini anlatmak, nasıl bir beyhude çaba olacaktır kafam almıyor; ama müsaadenizle denemek istiyorum. Red Kit, ya da orijinal adıyla Lucky Luke, komikti. Çok komikti hem de. Gölgesinden hızlı silah çeken kovboyun etrafıyla geçtiği dalga komikti, Düldül’ün her şeyden sıkkınlık geçiren havası komikti Rin Tin Tin’in aptallıkları komikti. Daltonlar? İşte onlar insanın karnını ağrıtırdı. Bir dönem Goscinny’nin de yazdığı Red Kit, yaş gözetmeden güldürecek bir mizah anlayışına sahipti, kalitesini de oradan kazanıyordu.

 

1. Tenten’in Maceraları

Tenten tabii ki, ne olacak ya? Daha önce de söyledim, Tenten’in gerçekten de uğruna Hulk out edebileceğim tek şey olduğunu düşünüyorum. Bence haksız da değilim! Herge büyüdükçe derinleşen, bambaşka bir ruha bürünen Tenten serisi, hem ele aldığı konular, hem gezdiği yerler, hem de mizah anlayışı bakımından muadillerinin hep bir adım önünde oldu. O yüzden de, bizim listemizde, tartışmasız bir vaziyette bir numarada…