80 Darbesini Konu Alan 10 Çarpıcı Yerli Film [YAZI ÇAĞRISI]

Son güncelleme: 9 Temmuz 2019

Çağrıya cevap veren: Anıl Polat

 

Yaklaşık 650 bin kişinin gözaltına alındığı, 1 milyon 683 bin kişinin fişlendiği, 14 kişinin cezaevlerindeki açlık grevlerinde öldüğü, 171 kişinin sorgularda ve cezaevi işkencelerinde can verdiği, 49 kişinin idam edildiği, unutmak istediğimiz, ama bir yandan da hatırlamamız gereken o acı dolu günleri konu alan pek çok yapım bulunuyor. Kimisi bir yandan güldürüp arka planda olayları konu alırken, kimisi ise son derece çarpıcı bir şekilde izleyicilerin yüzüne o günleri vuruyor. Bu yazıda ise kendi içinde dönemin farklı yönlerini konu alan, eleştiren ve unutmamamızı sağlayan 10 çarpıcı Türk filmini listeledik.

 

10- ‘Babam Askerde’

Her ne kadar 80 darbesini konu alan pek çok yapımda yetişkinlerin başından geçen olaylar anlatılsa da, Babam Askerde filmi dönemin çocuklarının psikolojisini, olayların onlar üzerindeki etkilerini ve genel anlamda gelişmelere bakış açısını başarılı bir şekilde yansıtan sayılı filmlerden biri. Handan İpekçi’nin ilk uzun metrajlı filmi olmasıyla beraber, çıktığı dönemde dağıtıcı bulamayan, ancak zorlukların üstesinden gelerek çok kısa bir süreliğine de olsa gösterime girmeyi başaran bir yapım. 12 Eylül olayları sırasında babaları tutuklanan 4 farklı sosyal çevreden çocukları konu aldığı için, daha duygusal ve naifliğini bozmayan bir film olan Babam Askerde, kesinlikle izlenmeyi hak ediyor.

 

9- ‘Av Zamanı’

Ülkenin siyasi olaylarından dolayı, her şeyi bırakıp doğup büyüdüğü Cunda Adası’na dönen bir yazarın iç hesaplaşmasını ve ülkenin onun üzerindeki etkilerini, hayatındaki olaylara olan bakışını nasıl değiştirdiğini konu alan bir yapım Av Zamanı. Erden Kıral’ın yönetmenlik koltuğuna oturduğu film, içerisinde bulundurduğu pek çok metafor ve alt metniyle birlikte dönemi sorgulatan ve düşündüren bir film olmayı rahatlıkla başarıyor.

 

8- ‘Dikenli Yol’

Genellikle Metin Akpınar ile birlikte izleyicileri kahkahalar boğan ve 3 yıl önce kaybettiğimiz sevgili Zeki Alasya’nın yönetmenliğini üstlendiği film, 80 darbesi sonrasında iç hesaplaşmalarla boğuşan Hüseyin’in yaşadıklarını anlatıyor. 12 Eylül faşizminin sıradan insanlara çektirdiği acıları ve zorlukları ustalıkla yansıtan, o dönemler Türk filmlerinde eşine zor rastlanır bir şekilde flashback yöntemini uygulayan, finaliyle beraber tüm film boyunca anlatılan onca şeye rağmen izleyicilere umut aşılamaya çalışan ve haliyle bu listede olmayı hak ediyor.

 

7- ‘Gülün Bittiği Yer’

Yayınlandıktan yaklaşık bir hafta sonra sansürlenerek toplatılan filmin başrolünde Cüneyt Arkın yer alıyor. İsmail Güneş’in yönettiği film sarsıcı sahneleriyle beraber, masum bir gencin günlerce gözaltına kalarak yaşadığı işkenceler anlatılıyor. Film, yaklaşık 171 kişinin işkenceler sonucu yaşamını kaybettiği 12 Eylül olaylarında, günler süren onca işkenceden sonra masum olduğu anlaşılan gencin kasabasına dönüşü ve ardından gözaltındayken yaşadığı travmalar sonucu günlük hayatındaki zorlukları, paranoyak hareketleri, güvensizliğini ve iletişim sıkıntısını çok iyi yansıtıyor izleyicilere.

 

6- ‘Beynelmilel’

Sırrı Süreyya Önder ve Muharrem Gülmez’in yönettiği film, 12 Eylül sonrası halkın psikolojisini, düşüncelerini ve duygularını bir çalgıcı grubu üzerinden trajikomik bir şekilde anlatıyor. Finaliyle duygulandıran, hatta bazı izleyenleri ağlatan film, aynı zamanda güldürme görevini de başarıyla ifa ediyor. Farklı görüşlerden ve farklı sınıflardan insanların etkileşimlerine ve görüşlerine yer ayıran film, hem komik hem de çarpıcı olmayı başaran bir yapım.

5- ‘Sen Türkülerini Söyle’

80 darbesinde yakalandıktan sonra 7 yıl boyunca hapis yatan Hidayet’in hapisten çıktıktan sonra eski çevresindeki değişimini anlatan filmin yönetmeni Şerif Gören. Kadir İnanır’ın baş rolünde olduğu film, darbe yüzünden kaçırdığı 7 yıl boyunca oluşan gelişmeleri takip edemeyen Hidayet’in hayata geri dönmekte yaşadığı zorlukları izleyicilere sunuyor. En yakın arkadaşlarında, hatta geride bıraktığı ailesinde gördüğü değişimler karakterin yaşama ayak uydurmasını zorlaştırıyor. 12 Eylül olaylarında pek çok mahkumun yaşadığı zorluklardan birini gözler önüne seren film, diğer yapımlardan farklı olarak bu sefer olayların yaşandığı dönemi değil de, olaylardan sonra mahkumların hayata geri dönüşündeki yaşadıkları zorluğu konu alıyor.

 

4- ‘Eve Dönüş’

Çoğumuzun Game of Thrones’daki rolüyle tanıdığı Sibel Kekilli ve Memet Ali Alabora’nın yer aldığı Eve Dönüş filmi, baştan sona 80 olaylarında gözaltına alınan bir masumun, yakalanışını, işkence sürecini ve serbest bırakıldıktan sonra yaşadıklarına kadar her şeyi sunuyor izleyenlere. Film boyunca tüm farklı görüşlerin düşüncelerine ve hareketlerinin sebeplerine yer veren Eve Dönüş filmi, tek bir karakterin başından geçenleri anlatırken, bir yandan da çevresinde yer alan herkesin düşüncelerine ve psikolojilerine yer verdiğinden dolayı oldukça etkileyici bir film. İşkenceci polislerden tutun, masum ve suçlu insanların, eşi gözaltına alınan kadınlardan tutun, acımasız ve düşüncesiz üst sınıfa kadar filmde herkesin düşüncelerine yer verilmiş. Haliyle listede yer almayı hak eden bir film olmayı başarıyor.

 

3- ‘Babam ve Oğlum’

Çağan Irmak’ın yazıp yönettiği, finaliyle çok fazla izleyiciyi ağlatan, yıllardır konuşulan ‘Açaydım kollarımı’ sahnesiyle kolay kolay unutulmayacak bir film olduğunu kanıtlayan, ön planda bir baba ve oğul ilişkisini anlatsa da, esasında arka planında 12 Eylül olaylarını barındıran etkileyici bir film. Çetin Tekindor ve Fikret Kuşkan’ın müthiş oyunculuğuyla beraber, 80 darbesinin bir aileyi nasıl parçaladığını, insanların hayatlarında nasıl derin ve kapanamaz yaralar açtığını izleyicileri sarsarak anlatan bir film…

 

2- ‘Ses’

6 yıl boyunca hapis yatan ve işkenceler yüzünden kolu sakat kalan bir adamın hikayesini anlatan Ses filmi, kaliteli yapımları bulunan Zeki Ökten’in elinden çıkmış olan bir film. Tarık Akan’ın canlandırdığı karakter, serbest kaldıktan sonra yaşama geri alışmaya çalışırken, gözleri bağlıyken ona işkenceler yapan cellatla bir gün karşılaşır. Onda travma etkisi bırakan sesi duyar duymaz tanıyan adam, cellatı kaçırır ve bir kilise harabesinde hesaplaşmaya başlarlar. Ses filmi hem olay örgüsüyle, hem de anlattığı trajik hesaplaşmayla beraber çok etkileyici bir film olmayı başarıyor. Ona işkence eden ‘ses’i hemen tanıması ve ardından anlatılan hesaplaşma, içerisinde çok fazla genel mesaj ve anlam içeriyor. Ses filmi baştan sona 80 olaylarını anlatan etkileyici bir film.

 

1- ‘Uçurtmayı Vurmasınlar’

5 yaşındaki bir çocuğun gözünden kadınlar hapishanesinin anlatılması bile aslında filmin ne kadar çarpıcı olduğunu özetliyor. Barış adlı çocuğun gözünden çok fazla sorunu sorgulayan ve bir çocuğun gözünden anlattığı için son derece masum, hüzünlü olan Uçurtmayı Vurmasınlar filmi, Tunç Başaran’ın yönettiği iyi bir film. Annesinin suçu yüzünden annesiyle beraber kadınlar hapishanesinde yaşayan Barış, henüz neden orada olduğunu tam olarak algıyamamasına rağmen, her bir tarafı duvarlarla çevrili olan hapishanenin avlusundan özgürlük uçurtmalarını izlemesini konu alan film, içerisinde pek çok mesaj barındıran, bir yandan ağlatırken bir yandan da izleyenlerin içine umut ve şefkat aşılayan bir yapım. Listede bulunan bunca işkence ve travma barındıran filmler arasında, Uçurtmayı Vurmasınlar filmi ilk sırada olmayı, bence fazlasıyla hak ediyor…