Ms. Marvel #1: Hoş Geldin Müslüman Kahraman Kamala Khan

Marvel’ın en köklü kadın kahramanlarından Ms. Marvel’ın yeni iterasyonu Müslüman olacak haberi duyuralı aylar oldu. Sindiren sindirdi, sindiremeyen kendi halinde meramını dile getirdi, durdu. Oryantalist olacak mı, Müslüman dünyasını nasıl ele alacak? Sorular buydu. E yeni Ms. Marvel elimize düştüğüne göre, bu soruların cevabını aramanın vaktidir.

Önce bir arka plan çizmek gerek. Seri G. Willow Wilson tarafından yazılacak ve Adrian Alphona tarafından çizilecek. Wilson kendisi 20’li yaşlarını Mısır’da geçirmiş, Müslüman bir kadın. Eisner ve World Fantasy adaylıkları var. Ana akım çizgi romanlarla en büyük münasebeti, Superman‘in sonradan “Grounded: Vol 1” adı altında toplanan 706 ve 707. sayılarını yazmak olmuş. Alphona da Runaways ve X-Force çizgi romanlarından tanınan bir adam. Bildiğim kadarıyla ilk kez beraber çalışıyorlar.

İlk sayıdan yazar-çizer uyumu hakkında ahkam kesmek olmaz, ama şimdilik Wilson’ın derdi her neyse, Alphona’nın kaleminden dışarı çıkabiliyor, onu söyleyebiliriz. Zaten mesele o dert değil miydi? Sorulması gereken sorular, aslında Alphona’ya değil de, Wilson’a yönelik değil miydi? Öyle. Amerika gibi 2001’den beri “Müslüman” kelimesini çöken bir gökdelenle bağdaştıran ülkede bir süperkahramanı kadın bir Müslüman yapmak, eğer doğru yapılırsa Müslüman Amerikalılar için büyük bir zafer. Doğru yapılmış mı peki?

Açıkçası yapılmadığını zannetmek bir hayli kolay. Öykü Kamala‘nın özene özene domuz pastırması koklamasıyla başlıyor. Düz bir bakış açısıyla bunu “Aha Batı’ya özendirmişler kızı!” diye yorumlamak çok mümkün, hele ki sonrasında Müslüman kurallarıyla yaşamasını isteyen ailesine karşı gelip bir lise partisine kaçtığında, bu düz açıya malzeme iyiden iyiye veriliyor. Ama Wilson sonrasında kelimeleriyle çok kritik bir noktanın altını çiziyor: Kamala’nın isyanı arada kalmışlıktan ileri geliyor. Etrafındaki “normal” çocukları görüp, onlar gibi partiye gitmek, domuz pastırması yemek istiyor; fakat ailesini de -her ergen kadar- seviyor ve onların kurallarına istemese de biat etmek durumunda buluyor kendisini.

Wilson’ın bu noktada Müslüman adetlerini eleştiren bir yapısı da var. Khan’a çok net bir şekilde “Ailemi de seviyorum ama…” dedirttiriyor, yani karakterinin derdini direkt olarak “Lanet olsun bu Müslüman kanunları” şekline sokmuyor. Ama bir noktada Kamala, “Erkek olsam o partiye gitmeme izin verirdiniz değil mi?” diyor ve cevabı babası tarafından katı bir şekilde odasına gönderilmek oluyor. Sebep? Saygısızlık.

Müslüman bir ülkenin bireyleri olarak şu durumla empati yapamamak herhalde abesle iştigal. Benim etrafımda bunu ergenlik yıllarının heyheylerinde en az bir kere düşünmemiş veya dile getirmemiş tek bir kız bile yok. Eminim kadın okuyucularımız buna hak vereceklerdir. Burada isyan edilen şey Müslüman kültürüne oryantalist bir bakış açısıyla oluşturulmuyor. O kültürün ataerkil oluşu, gayet yerinde ve gayet içeriden yapılmış bir tespit. Çünkü biliyoruz ki Kamala’nın babası, eğer Kamala kız değil de erkek olsaydı onun o partiye gitmesine izin verirdi.Biz erkek çocuklar olarak o partilere elimizi kolumuzu sallaya sallaya gitmedik mi hep?

O yüzden bence hikayede herhangi bir gedik yan yok, en azından bu noktada. Kamala’nın kankasının Nakia isminde bir Türk oluşunu da sineye çekersek Ms. Marvel #1 bu sınavı sorunsuz atlatıyor. Yalnız öykünün bazı kritik diğer noktalarında sıkıntılar var. Belli ki bu bir orijin hikâyesi, yani temel atıyor, bina yapmıyor. Ama temel atarken bazı şeylerin daha da sindirilerek yapılması gerek. Mesela Kamala ve Bruno’nun ilişkisi doğru işlenmiş ve arada bir samimiyet olduğuna inanıyorsunuz. Ama Kamala’nın süper kahraman hayranlığı pek de yeterli işlenmiyor.

Güçlerin Kamala’ya geçmesi, muhtemelen bir süre serinin ana derdi olacak. En azından meselenin nasılı. Bu da beni korkutuyor. Pek çok çizgi roman “Güçlerim var, nasıl baş edeceğim” muhabbetiyle çok fazla vakit kaybediyor ve işin kötüsü bu muhabbet en az yüz milyon kere işlendi. Taze bir fikir bulurlarsa amenna, öteki şekilde aynı batağa saplanacak gibi duruyorlar. Bu noktada da umut fakirin ekmeğidir diyip, yerimize yatıyoruz.

Seri takip edilmeyi hak ediyor mu? Biraz bekleyin derim. Belki kitap olarak toplandığında bir göz gezdirirsiniz. Şimdilik biraz daha olgunlaşmasını beklemek gerekiyor zira. Umut vaat ediyor mu? Ediyor. Ama şüpheleri yıkmaya yetecek kadar değil. Siz şimdilik o şüphelerin hiçbirinin Müslüman bir karakterin yanlış tasvirinden kaynaklanmadığını bilin, yeter.