SUPERMAN’i Tam Anlamıyla Anlamak İçin Okumanız Gereken 8 Kilit Eser

Superman gömmek popüler bir iş bizim camialarda. Göğsündeki büyük kırmızı elmasla gezip dünyayı kurtaran adama parmak uzatıp “Haha, eski kafalı” demek çok kolay. Bunu biliyorum, çünkü ben de yaptım uzunca bir süre. Superman çağ dışıydı, süper kahramanlar dünyasının en basit karakteriydi, çok sıkıcıydı çünkü ona kafa tutabilecek bir şey yoktu. Çizgi romanların Britanya İşgali sonrası Modern Çağı’nda antika kalmıştı Superman. Böyle düşünüyor ve böyle konuşuyordum.

İşte sonra, ne hikmetse, bir şey dürttü beni. Bugüne kadar atlamış olabileceğim unutulmaz Superman hikayelerine bir göz gezdirmek istedim. Tek tek bir liste oluşturdum, milletin önerdiklerini sıraya dizdim; Comixology’ye abandım. Dört gün önce başlamıştım bu yolculuğa. Dört gün sonra buradayım ve size bir şey söyleme ihtiyacı hissediyorum. Superman’in gelmiş geçmiş en iyi süper kahraman olmasının bir sebebi var.

İnanmıyor musunuz? Gelin şu 8 eser üzerinden konuşalım beraber.

 

8. All-Star Superman

Arkadaşlarım (isim veriyorum, Can Sungur) yıllarca bana Grant Morrison söverken ben sessiz kaldım; kendisinin hiçbir işini okumamıştım zira. Ama işleri hakkındaki eleştirileri okumuştum ve herkes övgüler yağdırıyordu kendisine. Hazır Superman’in kökenlerine iniyorum, bari Morrison’ın çok övgüler yağdırılan All-Star Superman serisini okuyayım dedim. Okudum. Açık konuşuyorum hayatımda elimde tuttuğum en saçma metinlerden biriydi All-Star Superman. Superman’in Samson ve Atlas ile Lois Lane için bilek güreşine tutuştuğu, kendisini her anlamda üçe katlayan (ama onu ölüme sürükleyen) bir kazadan sonra dikişe merak sardığı, Solaris ismindeki tiran güneşle yumruklaştığı bir hikaye bu.

Ama yine de buraya koyuyorum. Çünkü All-Star Superman kilit bir sorunun etrafında dönüyor: Superman’in ölmeden önce yapmak istediği şeyler listesinde ne vardır? Bu sorunun cevabı, her ne kadar Silver Age saçmalıklarıyla boğulmuş olsa da yer yer ilgi çekici. Bu listede olmayı hak etmesinin sebebi de Zıbarro gibi saçma sapan onlarca “campy” detayın arasında, o temel meseleye inebiliyor olması. Superman’i Superman yapan şey nedir? Arkadaşlıkları, ilişkileri ve insanlıktan asla umudunu kesmemesi.

 

7. Superman: Red Son

Efsane yazar Mark Millar’ın DC külliyatına sunduğu, Eisner’a aday gösterilmiş mini bir seri Red Son. Çok basit bir “ya olsaydı” sorusu soruyor. Eğer Krypton’dan gelen ve içinde bebek Kal-El’i taşıyan o roket birkaç saniye geç fırlatılsaydı da Smallville, Kansas yerine Sovyet Rusya’ya düşseydi ne olurdu? Bu çok tartışmalı bir şey, biliyorum; ama Superman’in şiarlarından birinin boşuna “Truth, Justice and the American Way” olmadığını gösteren bir eser Red Son. Aynı Captain America gibi, Superman’in de kilit kimlik ögelerinden biri Amerika’nın –günümüz değil- kuruluş prensiplerinden etkileniyor olması. Hayat, özgürlük ve tabii ki, mutluluğun takibi.

 

6. Whatever Happened to the Man of Tomorow?

Bu listede bir orijin hikayesi var; sonlara ilerledikçe göreceksiniz. O yüzden aynı şekilde bir de final hikayesi olması uygun değil de nedir? Alan Moore’un “bana vermezsen seni öldürürüm” diyerek DC’nin efsane editörü Julius Schwartz’dan zorla aldığı bu hikaye, Crisis öncesi DC evreninde kepenk kapatan öykülerden biri. Superman’in ölümünü, Citizen Kane vari bir strüktürle anlatıyor. Moore bu hikayede Superman’in kim olduğunu, ölümü üzerinden kusursuzca sunuyor okuyucuya. Daha da önemlisi, Superman’in etrafındakiler olmadan Superman olamayacağını söylüyor ki, yapılan tespitin kıymetini en çok bu arttırıyor.

 

5. Kingdom Come

Evet, Kingdom Come sadece bir Superman hikayesi değil. Bu öyküde DC’nin tüm ağır topları var; Wonder Woman, Batman, Luthor, Shazam… Ama hikayenin merkezi Superman; çünkü Kingdom Come’ın anlattığı hikaye feci hâlde Superman’in o dönemlerde yüzleştiği ve başta değindiğim eleştirilerle ilgileniyor. Magog ve Superman’in yeni tip süper kahramanlara karşı olan yaka silkmişliği var Kingdom Come’un temelinde. Her şey olup bittiğinde, Superman’in neden asla öldürmediğini anlamaya bir adım daha yaklaşıyorsunuz. Ki bunu unutmayın, bir sonraki sayfada daha derin değineceğiz.

4. For The Man Who Has Everything

Bayanlar baylar, yine Alan Moore. Üstelik bu sefer yanında tanıdık biri daha var: Dave Gibbons. Sonraları beraber Watchmen’i yaratacak olan ikili, burada Superman Annual’ın 11. sayısı için birleşiyorlar. Anlattıkları hikaye temelde çok ucuz geliyor. Batman, Wonder Woman ve daha yeni Robin olmuş Jason Todd Fortress of Solitude’a Superman’in doğum günü için uğruyorlar. Vardıklarında Superman’i bir yaratık tarafından saldırıya uğramış şekilde buluyorlar. Yaratık Superman’e yapışmış ve ona bir sanrı yaşatıyor. Bu sanrı bir kâbus değil. Aksine. Superman’e hayal ettiği her şeyi, kalbinin en temel arzusunu gerçekmiş gibi gösteriyor.

Kağıt üzerinde her şey çok meh duruyor, ama Moore’un muhteşem metni öyle zıplıyor ki sayfalardan, inanamıyorsunuz. Hikayenin şekli ve şemali zaten yeterince ilgi çekici ve vurucu; bir de bunun üzerine Superman’in “mükemmel” dünyasının tasviri eklenince iyiden iyiye Man of Steel’ın kalbini tanır hâle geliyorsunuz. Bu adam tüm güçlerine, tüm Tanrısallığına rağmen yüreğinde çok basit, çok temiz bir arzu taşıyor. Hiçbir zaman yakalayamayacağı, erişemeyeceği bir arzu.

 

3. What’s So Funny About Truth, Justice and the American Way?

Kingdom Come’da bu meseye daha sonra değineceğimizi söylemiştik. O “sonra”‘dayız şimdi. Joe Kelly’nin yazdığı bu hikaye; Garth Ennis ve muadillerinin yücelttiği anti-kahramanlara çok daha kör göze parmak dalıyor. Manchester Black ve The Elite sembolizmi çok net, finali çok kıssadan hisse ama fark etmiyor. Çünkü dedim ya, mesele çok temel bir sorudan çıkıyor: Superman neden eski kafalı ve neden eski kafalı olmayı sürdürüyor? Bu sorunun cevabını biliyor Joe Kelly ve bize anlatıyor. Superman eski kafalı ve naif ve belki de fazla idealist; ama öyle olmak zorunda. Çünkü o sert olursa, o karanlıkla flörte başlarsa; biraz olsun idealizminden vazgeçerse, son ümit ışığı söner. O son ümit ışığı olmak zorunda Superman. Eğer gerekirse, tek ümit ışığı olmak zorunda.

 

2. Superman: For All Seasons

The Long Halloween’dan taze çıkan Jeph Loeb ve Tim Sale ikilisinin hikayesi For All Seasons. Dedik ya, Superman insanlıktan asla ümidini kesmiyor; bu yüzden kendi yöntemlerinden taviz vermiyor. Onlara inandığı için yapıyor bunu. Çünkü o sadece iyiliği, iyilik olsun diye yapmıyor; iyiliğe ilham olması için yapıyor. Bunları nereden mi biliyorum? Çünkü For All Seasons’ı okudum. Dört mevsim, dört sayı, dört anlatıcı. Jonathan Kent, Lois Lane, Lex Luthor ve Lana Lang. Bu dördü, aslında aynı hikayeyi anlatıyorlar. Superman gözünden ışın fışkırttığı, dudaklarının arasından soğuk hava üflediği için süper değil. Superman süper, çünkü o insanlara ilham verme, bunu da asla vazgeçmeyerek, asla yorulmayarak, asla mola bile vermeyerek yapma meziyetine sahip. Ve bu meziyetin doğuşunda Smallville’in ve Martha ile Jonathan’ın büyük payı var.

 

1. Superman: Birthright

Her şeyi geçin. Evet, Superman çok naif bir iyilik anlayışına, etrafında giderek çürümekte olan dünyaya rağmen tutunuyor. Evet, Superman bunu insanlara ilham vermek için yapıyor. Evet, Superman Amerika’nın kuruluş prensiplerinden de, doğup büyüdüğü küçük kasabadan da etkileniyor ilkelerini belirlerken. Evet, ona güç veren şeyler aslında çok basit; Lois ve Lana gibi aşkları, Jimmy ve Pete gibi arkadaşları; annesi ve babası. Ve tabii ki, kalbinde sakladığı temiz arzu, ümit.

Peki Superman ne yapıyor? 

Birthright bunun mükemmel bir cevabı işte. Yukarıdaki her noktayı bünyesinde barındırıyor zaten. Ama bundan çok da öte bir şeye de parmak basıyor. Superman dünyadaki tek uzaylı olmasıyla tanımlanacak bir karakter değil. Superman yalnızlığıyla belirlenecek, uyum sağlayamıyor olmasıyla anlaşılacak bir karakter değil. Superman senden ve benden yukarıda bir yerde aslında; ama orada olmasının sebebi sen ve beniz. Superman her gün, bıkmadan, usanmadan kötülükle savaşıyor. Çünkü onun sonsuz güçleri varken, o ayrıcalıklara sahip olmayan insanların mücadelesini görüyor. Afrika’da yaşam hakları için savaşanları, gerçeği ortaya çıkartmak için asla vazgeçmeyen gazetecileri, özgürlük için mücadele eden sıradan insanları. Onlar kabadayılara karşı çıkarken, Superman’in tüm o güçleriyle kenara çekilip durma şansı yok.

Birthright’ı okuyun. Ne demek istediğimi anlayacaksınız.